Kripto Regülasyonu Üzerine Görüşler: Sektör Temsilcileri Ne Diyor?

Panellerde, sempozyumlarda kürsü üstünde yahut bir çay molasında uzun yıllardır kripto paraların regülasyonu hakkında konuştuğumuz/beklediğimiz o günler geldi. Kripto varlıklar, sağlayıcıları, saklayıcıları ve geri kalanları için bizi ne bekliyor ve sektör temsilcileri ne düşünüyor? Değerli dostlarımızı biraz sıkıştırdım ve harika cevaplar aldım. Keyifli okumalar.

Regülasyondan beklentiniz neydi, kararları nasıl karşılıyorsunuz?

Cevdet Babacan – Co-Founder & CRO DATS:

Mevcut regülasyonlar daha çok lisanslama prosedürlerine odaklanmış. Ancak kullanıcı güvenliği, veri mahremiyeti ve operasyonel bütünlük gibi temel konularda derinlikten yoksun bir yapı görüyoruz. Özellikle siber güvenlik tarafında, yönetim ekiplerinin üzerine ciddi sorumluluklar yüklenmiş ama bu yükün altından nasıl kalkılacağına dair net bir yol haritası sunulmamış. Bugün tehdit modeli analizi, sürekli izleme, olay müdahale planları, üçüncü taraf risk yönetimi gibi kavramlar sadece büyük kurumlar için değil, Web3 odağında çalışan her ölçekten oyuncu için kritik hale geldi. Ama regülasyonun teknik dili bu terminolojilere neredeyse hiç dokunmuyor. Yani kurumlara “güvenli ol” diyorlar, ama “nasıl güvenli olacağını” tanımlamıyorlar.

Yönetim kademesine, özellikle de küçük ve orta ölçekli firmalara, sadece sorumluluk değil rehberlik de sunulmalıydı.

Dr. Irmak Yolcu – Caiz, Operations Manager:

Açıkçası Türkiye’de kripto varlıklarla ilgili düzenlemelerden beklentim en başta biraz netlik. Yani şu anda herkes kripto para nedir, ne değildir, diye konuşuyor ama resmi bir tanım hâlâ tam olarak yapılmış değil. Bir yatırım aracı mı, dijital emtia mı, menkul kıymet mi? Bu belirsizlik, hem kullanıcılar hem de sektörde iş yapmak isteyen girişimler için ciddi bir soru işareti yaratıyor.

Bir diğer konu da lisanslama. Evet, borsaların ve hizmet sağlayıcılarının denetlenmesi çok önemli, ama süreç hem şeffaf olmalı hem de girişimciliği boğmamalı. Mesela gerçekten yenilikçi bir Web3 projesi ortaya çıkacak ama regülasyonlar çok katı olursa, o proje Türkiye’de değil de yurt dışında hayat bulabilir. Bu da bizim için büyük bir kayıp olur. Vergilendirme tarafı da çok konuşuluyor. Borsaların yüzde 1 gelirlerini devlet kurumlarıyla paylaşıyor olmaları büyük bir yük. Kazanç elde eden kullanıcıların ise ne kadar vergi ödeyeceği belli değil. O yüzden kademeli, öngörülebilir bir vergi sistemi gelirse herkes biraz daha rahatlayacak diye düşünüyorum.

Alınan kararlara gelirsek… Türkiye aslında şu ana kadar biraz temkinli ilerledi. MASAK yükümlülükleri, kriptoyla ödeme yasağı gibi adımlar atıldı ama bunlar daha çok “kontrol altında tutma” refleksiyle yapıldı. Yani işin inovasyon, girişimcilik ve topluluk boyutları henüz pek gündeme gelmedi gibi. Bu da merkeziyetsizlik fikrinin ruhunu zedeliyor. Ben genel olarak, devletin regülasyon yapma isteğini olumlu buluyorum ama bu regülasyonların ne kadar açık, dengeli ve kapsayıcı olacağı çok kritik. Hem kullanıcıyı koruyan hem de sektörün önünü açan bir çerçeve olursa, Türkiye bu alanda çok güzel bir ivme yakalayabilir. Aksi takdirde işler yurt dışına kayabilir, bu da hiç istemediğimiz bir senaryo.

Regülasyonun piyasadaki rekabete etkisi sizce olumlu mu olumsuz mu?

Berna Aytaç – Özay Hukuk, Bilişim Hukuku Y.:

Regülasyonun genel olarak piyasaya olumsuz bir etkisi olacağı yönündeki görüş hakim. Şu anda Türkiye, kripto varlık hizmet sağlayıcılara regülasyon anlamında en çok finansal yük yükleyen ülke. MiCA’da 50.000-150.000 EUR arası bir sermaye yükümlülüğü varken bu bizde platformlar için 150.000.000 TL, saklama kuruluşlar için ise 500.000.000 kadar büyük bir miktar. Üstelik bu sermaye yükümlülükleri aynı zamanda öz sermaye yükümlülüğü. Bunun yanında personel yükümlülükleri diğer ülkelere kıyasla çok daha fazla ve bu global oyuncuların çok kafasını karıştıran bir konu. Bütün bunlara oldukça kısa uyum süreleri, Merkezi Kayıt Kuruluşu’na kayıt ve mutabakat eklendiğinde sektördeki pek çok oyuncunun çekilmesine şaşırmayız.

Zaten yurt dışındaki platformlar Türkiye’ye hedefli reklam yaptığında veya şube vs. açmaya çalıştığında Türkiye’ye hizmet veriyor sayılıyor, bu da izinsiz faaliyet oluyor. Türkiye’de baştan bir şirket kurup, kuruluş ve faaliyet şartlarını gerçekleştirip, izin almak Türkiye pazarını hedeflemenin tek yolu. Türk müşteriler yabancı kripto varlık platformlarından yararlanabiliyor olsa da bir pazara hedefli faaliyette bulunmak başka bir konu.

Şu anda bile geçici faaliyet izni almış olup çekilen platformlar var. Sektördeki öngörü ise 20-30 seviyelerinde platformun kalması. Bu da geçici faaliyet izni alanların önemli bir kısmının gitmesi demek. Tam gelişmek üzere olan ve kripto varlık işlem hacminin yüksek olduğu ülkelerden sayılan Türkiye’ye kripto yatırımlarını ve sektörün gelişimini ve sektörde öncü olunmasını engelleme kapasitesine sahip düzenlemeler görmek üzücü.

Peki, yeni kripto varlık regülasyonları kapsamında siber güvenlik, yalnızca teknik bir sorumluluk olmaktan çıkarak kurumun tüm üst yönetim kademesini ilgilendiren bir yönetişim alanına dönüştü gibi görünüyor. Sizce Türkiye’deki yeni düzenlemeler, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının bu konuda kurumsal strateji geliştirmesi açısından yeterli mi? Üst yönetim bu süreç nasıl bir yol izlemeli?

Cevdet Babacan – Co-Founder & CRO DATS:

Yeni düzenlemeler, teknik açıdan bazı önemli adımlar atmış olsa da, üst yönetimin siber güvenlikle ilgili sorumluluklarını net bir şekilde tanımlamakta hala eksik kalıyor. Genelde teknik ekiplere yönelik kurallar var ama CEO, CFO ya da CISO gibi üst düzey yöneticilerin bu işin neresinde durduğu pek belli değil.

Halbuki bir kurumun siber güvenliği sadece IT ekibine bırakılamaz. Özellikle kriz anlarında hızlı ve doğru kararlar alınabilmesi için, üst yönetimin bu sürecin içinde aktif rol oynaması şart. CEO’nun siber riskleri ciddiye alması, bütçe ayırması ve güvenlik kültürünü şirket geneline yayması çok önemli. Bu sadece yasal uyum için değil; müşteri güveni, itibar ve rekabet açısından da kritik. Yani diyebiliriz ki, teknik önlemler kadar yönetişim tarafında da daha açık ve bağlayıcı kurallara ihtiyaç var.

Oğuz Bey’in cevapları genelin görüşlerinden biraz farklıydı, bununla beraber kısa da olsa tüm cevaplarına yer vermeyi uygun buluyorum.

Av. Oğuz Evren KILIÇ – Blokzincir ve Kripto Varlık Derneği Yönetim Kurulu Başkanı:

Regülasyondan beklentiniz neydi, kararları nasıl karşılıyorsunuz?

Regülasyonlardan beklentim, kripto varlıklar hakkında ayrı bir temel kanun hazırlanması ve ayrı bir kurumun ihdas edilmesiydi. Her ne kadar bu beklentilerimi karşılamasa da, başlangıç olarak 7518 sayılı kanun yeterli gözüküyor. İlerleyen zamanda mutlaka beklentilerim yönünde geliştirmeler yapılacaktır diye düşünüyorum.

Uyum sürelerini gerçekçi buluyor musunuz?

Uyum süreleri aslında gerçekçi. Çünkü bu kanun, yaklaşık 4 yıldır hazırlanıyor. Piyasadaki oyuncuların çoğunluğu bu sürece yakından tanıklık etti, hatta bir kısmı sürece aktif olarak dahil oldu. Bundan dolayı, özellikle büyük oyuncuların bu şartlara çoktan hazırlık yapmış olmasını beklerim.

Regülasyonun piyasadaki rekabete etkisi sizce olumlu mu olumsuz mu?

Regülasyon, rekabete çok olumlu yansıyacak. Öncelikle, artık herkes rekabeti “kuralına göre” yaşayacak. Vahşi Batı ortamından kurtuluyoruz. Hem piyasa oyuncuları hem yatırımcı için güvenli bir ortam doğuyor. Ayrıca, regülasyonlar sayesinde piyasaya giriş aşamasına filtreler konulmuş oldu. Piyasanın rafine ve marka değeri yüksek bir ortama dönüşmesi bu şekilde sağlanacak.

TÜBİTAK altyapı kriterleri taslağını inceleme şansınız oldu mu, görüşleriniz nelerdir?

TÜBİTAK altyapı kriterleri, başlangıç olarak oldukça yeterli görünüyor. Bu işler biraz da yolda dönüşür. Bu kadar yeni bir teknoloji ve piyasa için mükemmel, eksiksiz bir mevzuatı peşin peşin yaratmak imkansız. Zaman ilerledikçe mevzuat da uyum sağlayacak ve iyileşecektir. TÜBİTAK’ın teknik denetim hususunda yetkili ve etkili olması, piyasa için çok verimli olacaktır.

Sizce Türkiye’de kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ataması zorunlu personel için Türkiye’de yeterli kalifiye çalışan var mı?

Türkiye’de finans sektörü özellikle 80’lerden sonra büyük atılım yaşadı ve bu alanda oldukça iyi yetişmiş kadrolar ortaya çıktı. Özellikle küresel akademik kurumlarda eğitim almış, küresel finans kurumlarında yıllarca çalışmış, dünyayı tanıyan, deneyimli kadrolara sahibiz. KVHS yönetim kadrolarının ihtiyaçlarını ve mevzuatın gerekliliklerini yerine getirebilecek hatırı sayılır sayıda personelin mevcut olduğunu düşünüyorum.

Regülasyonla getirilen şartların karşılanması ortalama ne kadarlık bir maliyet artışına sebep oldu?

Kanun öncesinde, gece rüyasında KVHS kurduğunu gören, sabah kalkınca üç kuruş parayla ve yarım yamalak yatırımla KVHS kuruyordu. Sektöre, kripto varlıklarla ve finansla zerre ilgisi olmayan, açıkçası niyeti de pek iyi olmayan çok kişi akın etti. Kanun ile birlikte bunlara ekonomik bir filtre de uygulanır oldu. Bugün itibarı ile mevzuatın gerekliliklerini karşılayan, doğru düzgün bir KVHS kurmanın maliyeti yaklaşık 750 milyon TL ilâ 1 milyar TL arası bir rakama tekabül ediyor.

Bankaların başta saklama hizmetleri olmak üzere kripto varlık sektörüne dahli sektörü nasıl etkileyecek? Blokzincirin merkeziyetsiz yapısının bu regülasyonlarla kripto varlıklar açısından iyice merkezi bir yere çekilmeye çalışıldığını söyleyebilir miyiz?

Av. Oğuz Evren KILIÇ – Blokzincir ve Kripto Varlık Derneği Yönetim Kurulu Başkanı:

Saklama hizmetleri için yapılan başvuru sayısı oldukça düşük çünkü saklama hizmeti sunmanın şartları oldukça ağır. Saklama hizmetleri ile KVHS ve platform hizmetlerinin birbirinden ayrılmasının uygulamada ne gibi zorluklar ve avantajlar sağlayacağını deneyimleyerek göreceğiz. Fikrimce bu konuda mevzuat değişiklikleri gelecektir. Uygulama, var olan mevzuatın değişmesini zorlayacaktır. Blokzincirin merkeziyetsizlik ilkesi, özellikle maksimalistler tarafından ütopik olarak abartıldı. Blokzincir, merkeziyetsizliği teknik açıdan başarıyla uygulayan bir teknolojik konsept olabilir fakat insanın kurduğu diğer sistemleri kökten değiştirecek, merkeziyetsiz hale getirecek bir devrimi tetiklediğini söylemek zor. Teknolojinin dönüştürücü gücü yadsınamaz fakat merkezi sistemleri esas alan sosyal ve hukuki kurumların egemenliğini sürdürdüğü bir dünyada blokzincir, bu sisteme uyum sağlamak zorunda.

Turan Sert – Paribu, Board Member:

Merkeziyetsiz sistemlerin mevcut geleneksel sistemin yerini alacağına inanıyorsanız böyle bir riskten korkabilirsiniz. Oysa bu iki sistem bir arada var olabilir, daha doğrusu var olacak. Bu durumu biz bireylere sunulan farklı bir opsiyon gibi değerlendirmek gerek.

Her kullanıcının kendi kripto cüzdanına sahip olmak için gerekli finansal ve teknolojik okur yazarlığı olduğunu düşünmek hayalcilik olur. Ciddi bir kitle bu anlamda “güvenilir” bulduğu bir aracı kullanmak isteyebilir. Aynı şekilde kurumsal yapılar da dijital varlık tutmak istediklerinde bunun için bir aracıya ihtiyaç duyabilirler.

Özellikle saklama hizmeti ciddi bir regülasyon gerektiriyor. Zira hep söylediğim gibi klasik finansın bu kadar denetime tabi olmasının temel nedeni müşteri parasını emanet tutması. Merkeziyetsiz finans için geçerli olmayan bu durum iş “müşteri kripto parasını saklamaya” gelince bu işi yapan kurumların aynı bir klasik finans oyuncuları gibi denetlenmesini zorunlu kılıyor.