Kripto piyasalarında son günlerde en çok merak edilen konuların başında hiç şüphesiz stablecoin’ler geliyor. Bunun temel sebebi olarak kripto yatırımcılarının güvenli liman olarak gördüğü stablecoinlerin bazılarının delist edilmesi ve çıkan çeşitli haberlerin yatırımcıyı tedirgin etmesini gösterebiliriz.
Hepimizin bildiği üzere dünyanın en büyük hacmine sahip borsası Binance’nin çıkardığı stablecoin BUSD önümüzdeki günlerde delist edilecek. Bunun yanı sıra Linear Finance da kendi stablecoin’i olan LUSD’un alınıp satılmaması gerektiğini duyurdu.
Peki tüm bunların sebebi ne? Biz küçük yatırımcılar olarak stablecoin tutarak güvende değil miyiz? Bu yazımda tüm bu sorulara cevap arayacağız. Aynı zamanda stablecoinleri de tek tek inceleyeceğiz. O halde gelin en temel noktadan, yani stablecoin’in ne olduğundan başlayalım.
Stablecoin Nedir?
Stablecoin, kripto para piyasalarındaki oluşan yüksek volatilitede fiyat istikrarı sağlama amacı güden kripto para türüne verilen genel isim olarak tarif edilebilir. Stable coinlerin değeri ise genellikle fiziki bir varlığa (altın, dolar vs.) endeksli olur.
Stable coinler teminatlı stable coin ve teminatsız stable coin olarak iki grupta incelense de son günlerde emtia bazlı stable coinler de hayatımıza girmiş durumdadır.
Teminatlı Stablecoinler
Teminatlı Stable coinler, endekslendikleri fiziki varlık kadar bulundurulan stable coinlerdir. Örneğin bir teminatlı stable coin’in dolarla endeksli olduğunu düşünelim. Bu coinin maksimum üretim miktarı yani maksimum arzı üreten şirketin kasasındaki dolar rezervi kadar olmalıdır.
USDT, BUSD, USDC teminatlı stable coinlere örnek olarak gösterilebilir. Yazının ilerleyen bölümlerinde stable coinlerin incelemesine de detaylı olarak erişebilirsiniz.
“Daha detaylı bilgi edinmek için burayı da ziyaret edebilirsiniz.”
Teminatsız Stablecoinler
Teminatsız stablecoin’lerin, teminatlı stablecoin’lerin aksine endeksledikleri varlıklara eşdeğer bir varlık bulundurma zorunluluğu yoktur. Bu sebeple fiyat istikrarını sağlamak için coinin arzını kontrol eden algoritmaları kullanırlar. Buradan hareketle teminatsız stable coinler algoritmik stable coin olarak da adlandırılırlar.
Teminatsız stable coinlere, USN ve UST örnek olarak gösterilebilir.
Emtia Bazlı Stable Coinler
Emtia bazlı stablecoin’ler, fiyat olarak endekslendiği fiziksel emtiayı takip eder. Fiziksel emtiaların güvenliği, transfer sürecini ortadan kaldıran yeni nesil finans ürünleridir. Yine örneklendirecek olursak emtia bazlı stable coinler örneğin altın rezervine endeksliyse, stable coini çıkaran şirketin altın rezervi oranında piyasaya stablecoin çıkarabilir.
PAXG, GRAMG, GRAMS emtia bazlı stable coinlere örnek olarak gösterilebilir.
Stable coinler fiyat istikrarı, düşük işlem maliyeti ve yüksek hız sunarak transfer işlemleri konusunda avantaj sağlar. Buna ek olarak stable coinler endeksledikleri varlığı 1:1 oranında takip ettiklerinden ötürü volatiliteleri nispeten düşüktür.
UST Battı, Peki Diğer Stablecoinler İçin de Aynı Risk Geçerli Mi?
Bu soruya vereceğimiz cevap aslında içinizi rahatlabilecek türden olacak. Bunun nedeni stablecoin’lerin kripto piyasasının en düşük riskli varlığı olarak kabul edilmesidir. Ancak UST coinin batması, stablecoin’ler için de riskin var olduğunu gözler önüne serdi.
UST coinin batması, Luna şirketinin yanlış yönetim stratejisi, gücü ve imkanları kötüye kullanması sonucunda gerçekleşti. Bu sebeple teminatsız stablecoinler, diğer stable coin türlerine göre daha riskli olarak kabul edilebilir. Çünkü teminatlı stablecoin’ler veya emtia bazlı stable coinler bir fiziki varlığa endeksli oldukları ve 1:1 oranında bulundurma zorunluluğu olduğu için şirket batsa dahi kasada tutulan rezerv ile zarar karşılanabilir.
BUSD Ne zaman Kaldırılacak?
Dünyanın en yüksek işlem hacmine sahip kripto borsası olan Binance, geçtiğimiz günlerde 2024 yılının şubat ayına kadar BUSD tutan yatırımcısının cüzdanındaki BUSD coinlerini FUSD coine çevirmelerini önerdi. Yatırımcılar bu transferi sıfır komisyon ile 1:1 oranında gerçekleştirebilecek.
- 7 Eylül itibariyle BSC, AVAX, MATIC ve TRX ağlarında yatırma-çekme işlemleri sonlandırılacak.
- 7 Eylül ile 19 Ekim aralığında çapraz marjin işlemlerinde BUSD borçlanması askıya alınacak.
- 6 Eylül ile 13 Aralık tarih aralığında BUSD’nin Binance kredileri ve VIP kredi programlarında kullanımı sona erecek.
- 30 Eylülden itibaren BUSD hediye kartları delist edilecek.
- 13 Ekim ile 31 Aralık tarih aralığında BUSD Earn hizmetleri sona erecek.
Busd Neden Delist Ediliyor?
Busd delist konusu 2023 Şubat ayında SEC’in Paxos’a Wells bildirimi sonrasında gündeme geldi. SEC’e göre USD bir menkul kıymet sayılırken Paxos’un bir menkul kıymet sayılmazdı. Bunun sonucunda New York Finansal Hizmetler Departmanı, Binance’ye de BUSD basımının sonlandırılması için bir emir bildirdi.
İşte tüm bu olanlar BUSD coinin sonunu getirdi. Bir önceki yazımda Binance davasını anlatmıştım. Halihazırda Binance zaten birçok suçlama ile karşı karşıyayken bir de BUSD menkul kıymet sayılmadığı için ceza almak istemiyor. Çünkü SEC Bitcoin’i bile menkul kıymet olarak kabul etmemişken stablecoin’leri menkul kıymet sayması zaman alacağa benziyor.
Bundan ötürü Binance de bu riski göze almak yerine Hong Kong’ta lisansı olan First Digital Trust’un stable coini olan FDUSD coini kullanmayı seçti.
Tether’ın İstikrarı
Tether (USDT), Amerikan Dolarına endeksli Tether Limited şirketi tarafından geliştirilmiş bir stablecoin’dir. Tether’i güvenli kılan en önemli özelliği ise teminatlı stablecoin olması ve teminat varlığının da dolar olmasıdır. Yani bir başka deyişle Tether, rezervindeki dolar kadar kripto basımı yapabilir. Bu da piyasadaki en istikrarlı ve güven veren stablecoin’lerin başında olmasına sebep oluyor.
Hemen her borsa USDT’yi stable olarak kullanıyor. Tüm kripto ağları da USDT işlem ve transferini destekliyor. Bu da Tether’in en çok talep gören stablecoin olmasını açıklıyor.
USD Coin’in Kripto Piyasasındaki Yeri
USD Coin diğer bir teminatlı stablecoin’dir ve dolara endekslidir. USD Coin Circle tarafından kurulmuş ve Coinbase tarafından desteklenmiştir. Bu sebeple çoğu kişi tarafından Coinbase’in stablecoin’i olarak düşünülmektedir ve bu sebeple diğer borsalarda USDT kadar talep görmemektedir.
USDC Ethereum, Stellar, Algorand, Tron gibi birçok ağ tarafından kullanılabilir. Bana göre USDC’yi ikinci plana atan en önemli nedenlerden biri de şirketin tamamen saklanan kaynaklar tarafından desteklenmektedir ifadesidir. Çünkü yatırımcı teminatları ve rezervleri açıkça ve şeffaf şekilde görmek ve bilmek ister. Şirket bu şeffaflığa ulaşamadığı müddetçe ikinci planda kalmaya devam edeceği kanaatindeyim.
USN Coin Riskli mi?
USN coinin batmasının ardından diğer teminatsız stable coinlerde risk altında mı sorusu sektörü yakından takip eden herkesin aklına mutlaka düşmüştür. Near Protokol tarafından 2022 yılında tanıtılan USN stablecoin’de o dönem en çok araştırılan coin konumuna gelmiştir.
USN coin ust battı diye aynı sonu yaşayacak diye bir şey yok. Çünkü yönetim tamamen farklı şekilde işliyor. USN coin her ne kadar teminatsız coinler arasında yer alsa da fiyat olarak o da doları takip eder. Fiyat istikrarı konusu ise NEAR miktarı ile sağlanıyor. Yani eğer NEAR protokol TerraLuna şirketi gibi kötü amaçlı bir girişimde bulunursa sonuç USN coin’e benzeyebilir ancak bunu hiçbir zaman yapmayabilir.
Yani aslında bu tamamen NEAR Protokole olan güveninizle ilgilidir. Benim fikrimi soracak olursanız, zaten en yüksek riskli piyasalar kripto piyasaları olarak gösterilirken bir de teminatsız stable coine yatırım yapıp halihazırda var olan yüksek risk oranını daha üst seviyelere tırmandırmak benim trade stratejime uymuyor. Diğer taraftan eğer siz riski seviyor ve NEAR protokole güveniyorsanız tabii ki yatırım yapmakta özgürsünüz.
Paxos Neden Bu Kadar Değerli?
Paxos’u (PAX) bu kadar değerli kılan en önemli özelliği düzenlenmiş ilk blockchain altyapı platformu olmasıdır. Ayrıca Pax da 1:1 oranında dolarla değiştirilebilir. Pax tokenler herhangi bir aracıya ihtiyaç duymadan ihraç edilebilir.
Pax aynı zamanda ERC-20 standardını takip eder. Bu da daha büyük ve global token topluluğuna programlanabilme özelliğin, de beraberinde getiriyor.
Paxos şirketi, Pax tokenin yanı sıra altına endeksli coini Pax Gold coini de 2019 yılında piyasaya sürmüştür. Pax Gold coin de ERC-20 zinciri üzerinde işlem görmektedir. Pax Goldun amacı fiziksel emtia olan altın işlemlerini daha hızlı ve kolay hale getirmektir. İşte tüm bu sebepler Paxos şirketinin kripto paralarının değerini oluşturuyor.
Bonus: Paypal USD
Paypal USD, Paypal ödeme şirketinin piyasaya sürdüğü dolara endeksli kriptografik stablecoin’dir. PYUSD Ethereum blockchaini üzerinde çalışır. Teminatı şirketin ABD doları rezervleridir.
PYUSD coini Paypal’ın desteklediği kripto varlıklarla takas etmenizi mümkün kılıyor. Paypal, PYUSD’yi dijital para birimine geçiş için bir araç olacağını savunuyor.
Sonuç olarak biz de yazımızın sonuna gelmiş bulunuyoruz. Elbette kripto para birimleri ekonomide yeni bir çağın başlangıcı oldu. Paypal’ın nakit transferleri kripto transferleri arasında bir köprü kurması da bunun bir ispatı niteliğinde. Önümüzdeki süreçte diğer ödeme şirketlerinin ve bankalarının kripto işlemlerine açılması da öngörülebilir. Umarız aydınlatıcı ve sıkılmaksızın okuduğunuz bir yazı olmuştur. Bir sonraki yazımızda görüşmek dileğiyle…
Diğer Yazılarımız: