En basit hali ile özetlemek gerekirse Ripple, 2012 yılında kendi kripto para birimi olan XRP ile kolektif bir şekilde çalışmaya başlayan blockchain tabanlı bir dijital ödeme ağı ve protokolü şeklinde tanımlanabilir. Fakat her ne kadar çalışmaya başlama tarihi ile ilgili 2012 yılını göstermiş olsak da aslında Ripple, kripto para dünyasında tarihi en eskiye dayanan teknolojilerden biridir. Hatta öyle ki, Ripple’ın arka planını oluşturan kavramların ortaya atılışı 2008 yılında bir Whitepaper ile çıkış yapan Bitcoin’den bile 4-5 yıl öncesine dayanmaktadır. Bu ödeme platformu fikrini ilk kez ortaya atan kişi ise Ryan Fugger olmuştur. Ryan Fugger’den sonra 2011 yılında ise David Schwartz, Jed McCaleb ve Arthur Britto gibi isimler bu konuyu gündeme getirmişlerdir. Fakat farklı olarak 2011 yılında bu konuyu dile getiren bu üç geliştirici aslında Bitcoin’den ilham almıştır. Bu üç isim kripto madenciliğinde büyük bir israf olduğunu ve bu problemin çözülmesi amacıyla herhangi bir “değer” göndermek için daha sürdürülebilir bir sistemin var olması gerektiğini vurgulayarak bu amaç doğrultusunda Haziran 2012 yılında XRP Ledger’ı yayınlamıştır. Şirket birkaç kez isim değiştirerek ilk önce NewCoin daha sonra OpenCoin olarak adlandırılmasının ardından nihayetinde potansiyel müşteri feedbackleri sonucunda kullanılan dijital varlığın XRP Coin ve şirketin de Ripple Labs olarak isimlendirilmesine karar verilmiştir.
Başlıklar
Ripple Nasıl Çalışır?
Ripple ağı Bitcoin’in aksine bir iş kanıtı ( proof of work ) prensibi ile çalışmaz. Bunun yerine, bir uzlaşma protokolü mantığı ile sistemdeki hesap bakiyeleri ve işlemler doğrulanmış olur. Bu uzlaşma prensibi, çift harcamayı önleyerek sistemin bütünlüğünü iyileştirmeye çalışır.
Örneğin, birden çok ağ geçidi ile bir işlem başlatan ancak aynı 100 doları ağ geçidi sistemlerine göndermeye çalışan bir Ripple kullanıcısı, ilk işlem hariç tüm işlemleri silmiş olacaktır. Bireysel dağıtılmış düğümler, önce hangi işlemin yapıldığına fikir birliği ile karar verir. Onaylar çok hızlı bir şekilde gerçekleştirilir ve birkaç saniye sürer. Dolayısıyla kimin düğüm kuracağına ve işlemleri onaylayacağına karar veren merkezi bir otorite yoktur.
Herhangi bir kullanıcı veya ağ geçidi için Ripple, tüm IOU’ları belirli bir para biriminde takip eder. Ripple konsensüs defteri, IOU kredilerini ve Ripple cüzdanları arasındaki işlem akışlarını halka açık hale getirir. Finansal işlemlerin geçmişi herkese açık olarak erişilebilir ve bir blok zincirine kaydedilse de, verilere belirli bir kişi veya şirketin kimliği veya hesabı bağlı değildir. Bununla birlikte, her işlem bir halka açık deftere (blok zinciri) kaydedildiği için bilgiler anonim hale getirilebilir.
Ripple ve XRP İlişkisi
Fakat her ne kadar eski ve köklü de olsa bu durum hala Ripple hakkındaki yanılgıların ve yanlış bilgilerin açıklığa kavuşturulabilmesini sağlamamıştır. Ripple hakkındaki en büyük kafa karıştırıcı unsurların başında ise elbette XRP geliyor. Sürekli birlikte telaffuz edilmelerinden ve aralarındaki çok yakın ilişkiden ötürü İnsanlar genelde XRP ve Ripple kavramların birbirleriyle karıştırma eğilimindedirler. Bu iki sistemin birbirleriyle çok yakından ilişkili olduğu doğru olsa da işlevleri tamamiyle farklidir. Çünkü bahsettiğimiz bu yakınlık tamamiyle birbirlerini tamamlamaları prensibi üzerine kurulmuştur. Hatırlarsanız yazımızın başında Ripple’ı blockchain tabanlı bir dijital ödeme sistemi ve protokolü olarak tanımlamıştık. İşte XRP kavramı da tam olarak burada devreye girmektedir. XRP ise blockchain tabanlı bu ağ üzerinde “değeri” temsil eden kripto para birimidir. Yani kısaca özetleyecek olursak Ripple işlemleri küresel olarak işleyebilen bir ödeme mutabakat sistemi ve döviz bozdurma ağı olarak ifade edilebilir.
XRP’nin Diğer Kripto Paralardan Farklı Yönleri
-
Merkeziyetsiz Değildir
XRP’nin diğer kripto birimlerinden ayrıştığı çok önemli bazı noktalar mevcuttur. Bu farkların başında ise diğer kripto paraların aksine XRP’nin merkeziyetsiz değil merkezi bir kripto para olması gelmektedir. Çünkü her ne kadar blockchain teknolojisi üzerinde çalışıyor olursa olsun XRP’de bütün ledger’ların ( defter ) kontrolü Ripple vasıtasıyla yapılır. Dolayısla XRP’yİ Ripple “merkezli” bir kripto para olarak ifade etmek yanlış bir yaklaşım olmayacaktır. Ripple’ın kurumsal bir merkezi yapıda olması ise, XRP’nin bankalar ve çeşitli finans kuruluşları arasında daha çok tercih edilen bir kripto para birimi olmasını sağlamıştır. Günümüz itibariyle en büyük altcoinlerden biri olarak gösterilen XRP, piyasa değeri olarak da ilk 10 kripto para arasında yer almaktadır.
-
Madencilik Yapılamaz
XRP’nin diğer kripto para birimlerinden tek farkı merkeziyetsiz olması değildir. Aynı zamanda diğerlerinin aksine XRP’de herhangi bir madencilik faaliyeti yapılması mümkün değildir. Yani şu an dolaşımda mevcut olan 45.4 milyar adedindeki tüm XRP kripto paralar Ripple tarafından en başta üretilmiştir. Başlangıçta üretilen miktar toplamda 100 milyar adet olsa da geri kalan kısım henüz dolaşıma katılmamıştır. Henüz dolaşıma katılmamış olan bu XRP’ler ise Ripple’ın emanet cüzdanlarında korunmaktadır. Dolaşımdaki mevcut XRP arzını artırmak için ise bu cüzdanların kilidi belirli bir düzen içerisinde açılarak piyasaya XRP sürülmesi sağlanmaktadır. Aynı zamanda işlem ücretlerinin karşılanabilmesi amacıyla ağ etkinliği durumuna bağlı olarak belli miktarda XRP coin ise yakılmaktadır. Genel olarak XRP coin işlemi için 0.000001 XRP yakılmaktadır. Dolaysıyla XRP coinin tamemen yok olması 70000 yıl sürecektir. Fakat netice olarak mevcut XRP coin miktarı arzı dengeleyebilmek adına çok ufak şekilde olsa da her geçen gün azalmaktadır.
-
Düşük Maliyetlidir
XRP’nin diğer kripto paralardan farklı olarak bir diğer özelliği ise çok düşük ücret ve maliyetlerde transfer edilebiliyor olma avantajıdır. Bu durumu Bitcoin ile mukayese ederek daha iyi anlayabiliriz. Bitcoin ağında saniye başına yalnızca 4 işlem yapılabiliyor iken bu sayı XRP için 1500’dür. Dolayısıyla XRP bu sayede ciddi bir maliyet düşüşü sağlamaktadır. XRP’lerin saklanması ise diğer kripto para birimlerinden pek farklı değildir. Tıpkı diğerlerinde olduğu gibi XRP’ler de donanım, yazılım veya kağıt cüzdanlarda depolanabilir.
Sonuç olarak Ripple’ın ne olduğunu, nasıl çalıştığını XRP ile olan bağlantılarını, dezavantajlarını ve avantajlarını konuşmuş olduk. Temel olarak diğer kripto paralar ile benzer işlemler ve amaçlar için kullanılsa da özellikle merkezi oluşu ve herhangi bir kripto madenciliği faaliyeti için elverişli olmaması sebebiyle Ripple ve XRP’nin kendine has birçok özelliği olduğu çok açık.
Kaynak:
“Wemade Microsoft Tarafından 46 Milyon Dolarlık Yatırımla Destekleniyor” başlıklı haberimizi okumak için buraya tıklayabilrsiniz.